مقالات

عناصر گیاه علایم کمبود آن

عناصر گیاه چیست و علایم کمبود آن چیست؟

عناصر گیاهان به 3 دسته تقسیم می شود:

  • عناصر پر مصرف
  • عناصر ثانویه
  • عناصر کم مصرف
عناصر پرمصرف :
                        N : ازت           P : فسفر                K : پتاس

 

ازت :

برای رشد رویشی گیاه هست دقت داشته باشید که این عنصر زمان جذب سریع داشته چناچه روی خاک بریزید هدر رفته و جذب گیاه نمی شود حتما ازت را روی برگ اسپره کنید

فسفر :

برای ریشه گیاه هست رشد سریع ریشه گیاه بکار می رود

پتاس :

برای گل دهی و میوه دهی و براغ کردن برگ گیاهان نقش بسزایی دارد

نکته

هر کودی شیمیایی که شما خرید بکنید دارای عدد هست به عنوان مثال کود 12 15 20 یعنی اینکه ازت شما 20 درصد هست فسفر شما 15 درصد هست و پتاس شما 12 درصد هست

 

عناصر ثانویه : 

Mg : منیزیم     Ca : کلسیم               S : گوگرد

منیزیم :
منیزیم تنها جزء معدنی مولکول کلروفیل است و در ساخت کلروفیل نقش اساسی دارد. هسته مرکزی کلروفیل، منیزیم می باشد بنابراین کمبود منیزیم باعث زرد شدن پهن برگ خواهد شد.

  • در ساخت روغن در گیاه دخالت دارد.
  • باعث تنظیم جذب فسفر در گیاه می شود.
  • در تولید هیدروکربنها و مواد قندی موثر است.
  • انتقال دهنده فسفر به دانه گیاهان است
کلسیم :
  •  باعث استحکام دیواره ی سلولی می گردد.
  • در تقسیمات سلولی شرکت می کند.
  • با جلوگیری از فرآیند حلالیت و کاهش آن باعث کاهش میزان نرمی بافت می گردد.
  • با قرار گرفتن در دیواره سلولی و استحکام بخشیدن به آن و نیز کاهش تولید اتیلن در حفظ سفتی و تردی بافت میوه نقش خود را ایفا می کند.
    در کیفیت و ترد شدن میوه موثر است.
  • با حفظ و پایداری سلول های گیاهی و افزایش قدرت بافت گیاه، مانع ایجاد بسیاری از بیماری های فیزیولوژیکی در محصولات می گردد.
    میوه هایی که مقدار کلیسم در آنها بیشتر است، طول عمر انبارداری آنها افزایش خواهد یافت. در کشور ما یکی از دلایل مهم پایین بودن کیفیت میوه و گل های شاخه بریده و در نتیجه پایین بودن خاصیت انبارداری آنها، کمی غلظت کلسیم در آنها می باشد.
گوگرد :

اسیدی کردن خاک های کشاورزی و درنیجه افزایش حلالیت و جذب بهتر عناصر غذایی خصوصا آهن، فسفر، روی ، منگنز و دیگر ریز مغذیها که منجر به کاهش کود های فسفاته و دیگر ریز مغذی ها می شود

  • بهبود کیفیت آب آبیاری
  •  اصلاح pH خاک های شور، قلیایی و آهکی
  • رفع کمبود گوگرد مورد نیاز گیاه و افزایش محصول در واحد سطح
  • جلوگیری از گسترش قارچ های خاکزی به لحاظ خاصیت قارچ کشی گوگرد
  • ضدعفونی کردن تدریجی خاک و کمک به سلامت محیط زیست و کاهش مصرف سموم کشاورزی
  • کاهش تجمع نیترات در محصولات کشاورزی
  • گوگرد در چندین ترکیب آلی که خصوصیات مربوط به بوی گیاهانی مانند سیر، خردل و پیاز را ایجاد می کند، وجود دارد.

 

عناصر کم مصرف :

Fe : آهن    Cu : مس   Zn : روی    Mn : منگنز     B : بر     Mo : مولیبدن     Si : سیلیسیم       Co : کبالت       Ni : نیکل

 

آهن :
  • افزایش قدرت جوانه‌زنی بذر، سبزینگی گیاه، رشد و فتوسنتز. این عنصر در ساخت و تولید سبزینه نقش مهمی دارد.
مس:
  • عنصر مس (Cu) در ساختار سه نوع پروتئین وجود داشته و چندین آنزیم را فعال می‌کند.
روی :
  • جلوگیری از ریزش گل و جوانه‌ها، گرده افشانی، تشکیل میوه و دانه. در رشد و میوه‌دهی و مقاومت بوته در مقابل بیماریهای قارچی مؤثر است.
منگنز :
  • افزایش جوانه‌زنی بذر، مقاومت در برابر آفات و بیماری‌ها، زودرسی محصول. نیاز گیاه به این عنصر کم است. کمبود و فراوانی منگنز هر دو سبب زردی گیاه می‌شود.
بر :
  • تشکیل جوانه‌های برگ و گل، تولید میوه و دانه
مولیبدن :
  • تثبیت بیولوژیکی نیتروژن، کاهش تجمع نیترات در گیاه رشد و فتوسنتز، تشکیل میوه، افزایش دانه‌بندی، افزایش طعم و رنگ میوه. علائم کمبود: ایجاد سوختگی در نوک و حاشیه برگها
سیلیسیم :
  • افزایش مقاومت به رس، آفات و بیماری‌ها، افزایش جذب فسفر
کبالت :
  • تاثیر بر تثبیت بیولوژیکی نیتروژن، افزایش فتوسنتز
نیکل :
  • فعال‌سازی آنزیم‌ اوره‌ و کاهش سمیت اوره در گیاه، تولید متابولیت‌های ثانویه.

 

علایم کمبود عناصر در گیاهان

عناصر پر مصرف:

ازت :
  • توقف رشد رویشی، تغییر رنگ برگ به سبز کم رنگ یا زرد، رنگ میوه‌ها روشن، گل کوچک مانده و می‌ریزد، رشد بیش از حد ریشه و قهوه‌ای شدن ریشه.
فسفر :
  •  برگها سبز تیره مایل به ارغوانی و بنفش، برگها کوچک و براق مانده و لکه‌های قهوه‌ای روی برگهای مسن ایجاد می‌شود. پیچیدگی برگها به پشت
پتاس :
  • در اثر کمبود، رشد گیاه کند شده و لبه برگهای پایینی نکروزه شده و به طرف پایین خمیده میشود و ممکن است گیاه ریزش برگ پیدا کند. کاهش استحکام ساقه، برنزه شدن و خشک شدن حاشیه برگهای مسن (پایینی)، تولید میوه و دانه های ریز و حساسیت به آفات و بیماری ها از دیگر نشانه های کمبود پتاس در گیاه است.

علائم کمبود عناصر ثانویه :

منیزیم :
  • منیزیم در ساختمان کلروفیل شرکت میکند. در اثر کمبود منیزیم، بین رگ برگ ها به رنگ زرد در می آیند و در صورت کمبود شدید، برگ ها به رنگ ارغوانی در آمده و در نهایت شروع به ریزش میکنند. نشانه های کمبود منیزیم ابتدا در برگهای پیر(پایینی) گیاه مشاهده می شود. این عنصر به راحتی از خاک شسته می شود.
کلسیم :
  • نشانه های کمبود آن در برگهای بالایی و اندامهای ذخیرهای و میوه ها بوجود می آید . نشانه های کمبود این عنصر بیشتر در حاشیه برگ ها دیده میشود، در نتیجه برگ به شکل فنجانی رو به پائین دیده میشود. ایجاد بیماری لکه تلخ در سیب و پوسیدگی در گوجه فرنگی از دیگر اثرات کمبود کلسیم در گیاه است.
گوگرد :
  • مهمترین علامت کمبود این عنصر در گیاه کاهش رشد و ایجاد رنگ سبز متمایل به زرد(سبز کمرنگ) در برگهای جوان میباشد.

عناصر کم مصرف :

آهن :
  • آهن یکی از عناصر مهم تشکیل دهنده ساختمان کلروفیل می باشد. در صورت کمبود آهن، برگ های جوان به رنگ زرد در آمده اما رگبرگ ها سبز باقی می مانند. ضعف عمومی گیاه، توقف رشد شاخساره ها و جوانه انتهایی و ریزش شدید برگ و میوه از دیگر نشانه های کمبود این عنصر می باشد. به منظور پیشگیری از بروز کمبود آهن اقدامات زیر را میتوان انجام داد: بیل زدن در پای درختان، اضافه کردن مواد آلی به خاک، آب مناسب آبیاری، مصرف متعادل کود حیوانی و کود فسفره، کاشت ارقام و گونه های مقاوم به کمبود آهن و خودداری از مصرف زیاد آب در پیشگیری از کمبود آهن مؤثر هستند.
مس:
  • از وظایف عنصر مس در گیاه میتوان به تولید دانه در گیاه اشاره کرد . اولین نشانه های کمبود آن در برگهای بالایی(جوان) مشاهده میشود. پیچیده شدن برگ ها بخصوص برگ های غلات، توقف رشد، زرد شدن بین رگبرگها، بی رنگ شدن نوک برگها در حالی که لبه برگها سبز هستند، کاهش تعداد دانه و ایجاد حالت رُزت گیاه از دیگر نشانه های کمبود مس در گیاهان میباشد.
روی :
  • ریزش برگهای جوان، گلها و میوهها(گاهی تا 12 درصد میوهها میریزند) قبل از رسیدن، بدشکلی میوهها، توقف رشد، نازک و شکننده شدن ساقه ها،  کمرنگ شدن بین رگبرگها در برگهای تقویت گیاهان زراعی جوان به صورت لکها، موجدار شدن انتهای برگ و همچنین ایجاد کم پشتی(حالت کچلی) شاخه های بالای گیاه از نشانه های کمبود این عنصر میباشد
منگنز :
  • نشانه های کمبود آن ابتدا در برگهای جوان(بالایی) ظاهر می شود. مهمترین نشانه کمبود منگنز، کلروز بین رگبرگ ها می باشد که معمولاً تمام قسمت های بالای گیاه را فرا میگیرد. کمبود آهن و منگنز شبیه هم می باشند؛ ولی در کمبود منگنز بر خلاف کمبود آهن، قسمت نوک و حاشیه برگها به صورت سبز باقی میماند. در بین گیاهان، غلات مخصوصاً جو و یولاف، چغندرقند، سیب زمینی، انگور و درختان میوه حساسیت بیشتری به کمبود منگنز از خود نشان میدهند.
بر :
  • شانه های کمبود بُر در برگ، شاخه، میوه و حتی ریشه گیاهان بروز میکند. کمبود آن ابتدا در برگهای جوان و سرشاخه ها بروز مینماید.
مولیبدن :
  • كاهش رشد گياه ( علائم كمبود ازت).
  • كاهش سطح برگ ( كشيدگي دُم گل در كلم گل).
سیلیسیم :

از جمله مواردی که می تواند نشان دهنده کمبود ماده سیلیس در گیاه باشد، می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • پژمرده شدن ساقه و برگ گیاه
  • کاهش عمل فتوسنتز
  • کاهش عملکرد
  • کاهش رشد گیاه
  • بالا رفتن بیماری در گیاه
  • پوسیدگی گیاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.